Også ei jule- og nyttårshelsing

Skulle eg oppsummere innlegga på denne bloggen hittil i år i ei jule- og nyttårshelsing, er eg redd resultatet ville verte temmeleg deprimerande. Tverrsummen av alle innlegga kan vel sammanfattast til ei samanhengande rekke av frustrasjonar over ting eg ikkje kan gjere noko som helst med, særleg med tanke på kor få som eigentleg les det eg skriv. Ikkje akkurat det perfekte utgangspunkt til ei julehelsing som skaper god julestemning og forventningar til det nye året. Kikar eg ut glaset, ser eg nokre klissvåte småfuglar som har navigert seg gjennom skodde og regn og et, ikkje akkurat entusiastisk, vasstrukken fuglefrøblanding ute på brettet. Med andre ord, ingen inspirasjon å hente der heller.

Konklusjonen vert at eg må nytte lånte ord , men så trur eg ikkje at nokon kan få sagt det betre enn Olav H. Hauge.

Det er den draumen
Det er den draumen me ber på
at noko vidunderlig skal skje,
at det må skje -
at tidi skal opna seg,
at hjarta skal opna seg,
at dører skal opna seg,
at kjeldor skal springa -
at draumen skal opna seg,
at me ei morgonstund skal glida inn
på ein våg me ikkje har visst um.

Så får dei/den bibelsprengde av lesarane filosofere over ein eventuell samanheng mellom illustrasjonsbiletet, julehøgtida og diktet. ( Fasit er/vert ikkje tilgjengeleg)

God jul !

Om å møte seg sjølv i døra på jakt etter innhald til både pose og sekk

Mange store ord vert nytta i samband med fusjonen mellom Statoil og oljeverksemda til Hydro. På Stortinget er det brei semje om at dette var eit klokt trekk. Det einaste som kanskje kan skape litt brann i rosebedet, er usemje om kor stor eigardel staten skal ha i giganten. Men all erfaring frå det første året til dei raudgrøne tilseier at det vil avgrense seg til ein ulmebrann.

Samfunnsarkitektane til regjeringa ser føre seg at det nye selskapet vert ein viktig byggestein i det "Nye Framtidsnorge"som dei kallar det. Stoltenberg sjølv seier at fusjonen er naudsynt dersom selskapa skal hevde seg i den knallharde internasjonale konkurransen . Han innser at utbygginga på norsk sokkel går mot slutten og at ein må satse utanlands dersom oljeverksemd skal kunne være med på å finansiere den norske velferdstaten i framtida.

Det var når eg las dette at det tok til å murre litt i tenkeboksen. Vi lever i eit av dei rikaste landa i verda, vert gong på gong kåra av FN som det beste landet i verda å bu i og har over 1000 milliardar på bok. Ingen er vel i tvil om kvar denne rikdomen kjem frå. At rikdomen har kome "vanlege folk" til gode, er eit resultat av ein bevisst politikk som er eit førebilete for nye oljenasjonar.

Eit par sitat frå denne artikkelen skrive av Helge Ryggvik, forskar ved TIK-senteret på Universitetet i Oslo skulle illustrere kva eg meiner:

-I den radikale bevegelsen som nå griper tak i makten i Latin-Amerika har norsk oljepolitikk og Statoil stått som det ene vellykkede eksemplet på en nasjon hvor en har klart å sikre seg nasjonal styring og kontroll over oljevirksomheten og sørget for å kanalisere overskuddet til folk flest.

-Styrkeforholdet mellom oljeproduserende land og multinasjonale oljeselskaper har gått i bølger. Norge fant sin olje og forhandlet fram viktige avtaler på et tidspunkt da produsentlandene sto sterkt. Oljereserver ble nasjonalisert, uten at nasjonene ble straffet for det. Når Norge på 1970-tallet kunne stille harde krav om økte andeler og nasjonal deltakelse, var det på ryggen av en bevegelse hvor de viktigste slagene var utkjempet langt borte. Fra 80-tallet var det IMF og Verdensbankens nyliberalistiske murbrekkerstrategi for multinasjonale selskaper som har rådet, spesielt i mellomstore produsentland i en svak forhandlingssituasjon.

Les resten av artikkelen her:
Norge som forbilde

No skal altså den nye stats-oljegiganten ut i verda og tene pengar. Men no sit vi på motsett side av forhandlingsbordet og skal finansiere velstanden vår på den måten.

Det som kom fram i Dagsnytt i NRK i dag gjer ikkje saka mindre tankevekkane:

-Skal Statoil/Hydro bli en stor oljeaktør i verden, må de bruke smøring for å vinne kontrakter, mener ekspert på internasjonal olje og gass, Dag Harald Claes.

Du kan lese meir her:
De må smøre korrupte ledere

Nei, dette vert ikkje heilt uproblematisk. Den som vil ha både i pose og sekk må vere varsam dersom han ikkje skal møte seg sjølv i døra.

Ekstremistar på tur ?

Eg vart ekstremist i går. Ikkje i min villaste fantasi hadde eg trudd at det skulle ende slik, men no har det altså skjedd.

Eg høyrde ein radiodebatt mellom Sp-representanten Ola Borten Moe og Steinar Lem frå Fremtiden I Våre Hender. Dei diskuterte verninga av Trillemarka. Dette er ei stor sak med mange sider og i det perspektivet tilførte ikkje debatten lydarane noko nytt. Det som derimot fekk meg til å skrive dette innlegget, var ordbruken til Steinar Lem, ein mann eg stort sett høyrer på med interesse og eit ope sinn.

Ola Borten Moe hevda at Steinar Lem med ordbruken sin forsura samarbeidsklimaet mellom verne- og grunneigarinteressene meir enn naudsynt. Steinar Lem hevda på si side at dette var ei så viktig sak, at ordbruken ikkje kunne verte for sterk. Her er eg usamd med den gode FIVH-representanten.

Slik eg forstod Steinar Lem, meiner han at einkvar grunneigar, uansett korleis han forvaltar egendomen sin, med full rett kan kallast ekstremist dersom han har motførestellingar mot å gje frå seg retten til å hogge juletre i eigen skog.

Det burde vere skilnad på å barbere seg og å skjere hovudet av seg, også for Steinar Lem. Kan hende kan eg setje FIVH i betre julestemning dersom eg lovar å kjøpe dansk juletre i år?

Ein tenkepause

Slike opplevingar kan ein altså ha på fjellet i desember. Så kan ein stille seg det filosofiske spørsmålet: Har verdien til denne vesle biten av kloden auka no, etter at eg hadde denne opplevinga og de har sett biletet ? Eller har naturen ein eigenverdi, totalt uavhengig av våre opplevingar av han ?

For lokalkjende: Biletet er teke frå Hesteryggen med Vassdalstinden i bakgrunnen.

Er naturen ein seriøs leverandør ?

Det et stilt i skogen for tida. Hjorterautinga morgon og kveld har stilna. Det skulle tyde på at neste års kalvar stort sett er i boks og at bukkane, som har vore opptekne med allt anna enn eting siste to månadene, kan nytte tida til å legge på seg litt før kulden set inn og snøen legg seg for alvor.Ja,ja, korleis det vert denne vinteren er ikkje godt å seie. Eg høyrer at Meterologisk Institutt startar pollenmålingane allereie førstkomande mandag.

Ein kan saktens undre seg over kvifor det er slik, at hjorten er programmert slik at bukkane nærmast gjer seg til vrak rett før dei går inn i vintertida, medan mange andre dyr får nytte tida til å førebu seg på dei harde tidene. Svaret er sjølvsagt at neste generasjon skal få ein optimal start. Kalvinga skjer i månadskiftet mai-juni. Då har kolla allereie fått i seg dei første næringsrike spirane og kalven vert fødd i det naturen eksploderer. Om bukken overlever vinteren er mest utan betydning, han har fått overført genane sine. Så viseleg og så brutalt har naturen ordna det.

Landbruksnæringa i Noreg får kritikk for at ein ikkje kan levere ferske råvarer året rundt. Skal ein vere ein seriøs, framtidsretta aktør, er det eit minstekrav. Og dei prøver så godt dei kan. Eit av tiltaka er å satse på Dorset-sauen, ein rase med ein genfeil som gjer at han kan kome i brunst året rundt og og kan få lammekull med 8 månaders intervall. Ein vil då sjølvsagt kunne produsere slaktemogne lam året rundt med inneforing og kraftfor. Men ein har fjerna seg ganske mykje frå den naturlege syklusen til sauen, som liknar mykje på hjorten sin.Det er for meg eit paradoks dersom lønsemda i ei næring som profilerer seg med lam på grøne fjellbeite skal verte avhengig av driftsformer som utviklar seg i ei heilt anna retning.

For kva vil det seie å vere ein seriøs leverandør ? Det er ikkje godt å finne nokon ferdiglaga, generell definisjon på det, men eg prøver meg med ein heimespøta.

-Ein seriøs leverandør skal levere rett vare, i rett mengd, i rett kvalitet, til avtalt tid og til avtalt pris.

Mykje tyder på at næringar som baserer seg på å fylgje syklusane i naturen går harde tider i møte. Naturen let seg nemleg ikkje tvinge inn i snevre definisjonar. Dei som styrer med logistikk vil ikkje få nokon enklare jobb med tida. Ein kan sjølvsagt redusere skadeverknadene ved å nytte driftsformer som ikkje er så avhengige av den upålitelege naturen, men eg kan ikkje skjøne anna enn at dette må vere ein tankekross for Petter Stordalen & co. I det siste har dei anklaga næringa for ikkje å satse på økologiske varer, men samstundes krev dei ein høg grad av leveringstryggleik. Eg trur rett og slett ikkje at naturen stettar krava til å få tittelen "seriøs leverandør".

I´ve got mail

Skuddsalve til surkålen

Hva med en skuddsalve til surkålen? Nå kan du få en gratis filmfremvisning i julegave fra Telenor, og du velger selv om du vil kose deg med kruttrøyk, tårer eller latter.

Eg fekk E-post i dag. Frå Telenor. Emne var "Julegave til deg". Er det ein ting her i verda eg ikkje treng, så er det skotsalvar til julemiddagen.

Sjefen i Telenor heiter Jon Fredrik Baksaas. Han var i vinden for litt sidan i samband med at han hadde tent så usannsynleg mykje på å realisere nokre opsjonsavtalar han hadde inngått med arbeidsgjevvaren sin.

Det store ansvaret som ligg i det å vere toppsjef for eit slikt stort selskap vert nytta for å rettferdiggjere den enorme godtgjerdsla. Dessutan må ein ha ei gulrot for å gjere ein verkeleg god jobb, det ligg djupt i menneskenaturen. Nedanfor ser du kursutviklinga som ligg til grunn for utbyttefesten.

Men så er det eg tenkjer.:Er ikkje Telenor ei tenesteytande bedrift, som skal leve av å levere gode teletenester til privatfolk og bedrifter ? Og er ikkje Baksaas ansvarleg for desse også ? Han er vel ikkje sjef berre andsynes bedriftseigarane ?

I veka fekk eg høyre at eg er av dei som vert plassert bakerst i køen på Telenor sin kundeservice av di eg ringer for lite. Tenestene dei leverer kan eg skaffe meg rimelegare andre stader og så får eg ei slik julegåve. Nei, det er berre latskap som gjer at eg framleis er Telenorkunde. Burde ikkje kvaliteten på tenestene også vere retningsgivande for løna til Baksaas ?

Dessutan, eg et ikkje surkål til julemiddagen.

Jorda sett frå Løpogkjøp

Ho strevar litt, jorda, stakkar. Dei seier at temperaturen aukar, isen smeltar, havet stig, orkanane vert fleire og sterkare, grunnvassspegelen søkk, regnveret vert heftigare, regnskogen forsvinn, ørkenane veks, matjorda vert utarma....Nei, stopp, stopp.. Alt dette kan vi ikkje ta inn over oss. Og så sier dei attpåtil at vi har skulda. Men det er no heilt umogleg, jorda er då så langt borte. Nei, eg trur dei overdriv, sjå berre kor vakker ho er, Klinkekula.

Ein gammal klisje seier at strutsen stikk hovudet i sanden når verda vert for komplisert og utfordringane for store. Vi stikk ikkje hovudet i sanden, vi tek med oss pikkpakket vårt og reiser over til Løpogkjøp, planeten der lovene er enkle, pengane raske og overskotet vert skumma og dokumentert ved sanselaust sløseri på Stureplan sine mange nattklubbar.

Enkelte vel å halde seg på jorda og prøve å ta tak i problema. Ikkje alle gjer det like enkelt for seg sjølv. Her er eit døme, eit sitat frå ein artikkel som har vore publisert i fleire aviser og nettstader. Eg har henta han frå Dagbladet, herifrå: Til artikkel

-Man skulle tro det var en aprilspøk, men NASA sponser nå forskning på en stor solskjerm som i fremtiden kanskje kan berge Jorden fra klimakatastrofe.

Det høres utrolig ut, og bedre blir det ikke når man hører at den påtenkte solskjermen skal være 90.000 kilometer stor, og ligge halvannen million kilometer unna oss. Den skal bestå av flere milliarder mindre skjermer som må skytes ut over en tiårsperiode.

Ein av (dei mange ) tinga eg finn fantastisk ved artikkelen er at alle stader eg har funne han, har eg kunna lese at skjermen skal vere 90 000 km stor. Eg vonar verkeleg at dette er ein kombinasjon av trykkfeil, hastverk og dårleg korrekturlesing. Dersom dette derimot reflekterer kunnskapane i elementær matematikk, vert eg litt redd. Etter det eg skjønar er mediestudiet eit av dei vanskelagaste studia å kome inn på og krev meir enn 6 i gjennomsnitt frå vidaregåande, men dette vert då som å skrive "5 meter mjølk" på hugselappen sin.

Når nokon seier at "Det er ikkje akkurat rakettforskning vi driv med", så meiner ein at ein driv med noko enkelt som dei aller fleste kan greie. Men omgrepet seier oss også at rakettforskning er noko for dei få, eliten, dei mest talentfulle og kunskapsrike. Det er då litt skræmande at NASA, av alle, går inn for eit slikt umogleg prosjekt. Kan hende vil dei gjere like stor nytte for seg over på Løpogkjøp, men er problemet at dei allereie har flytta?

Vi får vona at Godot snart dukkar opp

Teng deg at du fekk ripsbæret til å forsvinne sporlaust. Dette vesle bæret ville då etterlate seg 25 billionarJoule. Sagt på ein annan måte, nok til å dekke ein dags energibehov til 3,5 millionar menneske eller årsbehovet til om lag 350 gjennomsnitts einebustader. Ikkje akkurat slankekost med andre ord.

Berre tull ? Kanskje, men det er dette som er prinsippet for all kjernekraft. Ein får i stand ein kjernereaksjon der sluttproduktet er lettare enn råmaterialet. Vektdifferansen puttar ein så inn i Einstein sin formel og vips, så sit ein att med utrulege energimengder. På papiret. Men det verste er at det er samsvar mellom teori og praksis. Det er berre ein hake ved det heile. Vegen frå teori til praksis er så utruleg lang og kronglete. I enkelte tilfelle kanskje uframkomeleg.

På den tida då TV var synonymt med NRK og NRK forvalta sanninga, såg eg eit program om fusjonsenergi.Fusjonsreaktoren skulle skaffe oss nok energi i overskueleg framtid. Det var berre eit spørsmål om å overvinne nokre få praktiske problem, så var det heile i boks. No, vel 30 år seinare, ser vi korleis det gjekk. Det verkar som om lufta har gått fullstendig ut av ballongen.

I desse 30 åra som har gått, har vi oppført oss som om den endelege løysinga var rett rundt hjørnet. Ikkje akkurat noko sjakktrekk, ser vi no.

I gamle dagar var tysdagskveldane reservert for fjernsynsteater på NRK . Det var ikkje akkurat høgdepunktet i veka, for å seie det slik, men eg kan tydeleg hugse dei to ventande landstrykarane i oppsetninga av Samuel Beckett sitt stykke "Mens vi venter på Godot". Som kjent dukka denne Godot aldri opp.

No får vi høyre at thorium er det store, nye vidundermiddelet. Ein thoriumreaktor er mykje tryggare enn ein som nyttar uran som brennstoff, sluttproduktet er mykje lettare å handtere og thorium fins i uhorvelege mengder i høve til uran. Om no verkeleg Godot skulle dukke opp denne gongen, veit vi minst to ting: Han vil tidlegast kome om 20 år og om han kjem, vil han ikkje representere den endelege løysinga. Berre eit bidrag.

Så får vi sørge for å oppføre oss klokare enn Vladimir og Estragon medan vi ventar.

Pragmatikarar og glasgopler

Kva tenkjer du på når du les ordet "pragmatisk" ? Ser du føre deg ein person med ryggrad som ei glasgople ( eller glassmanet om du vil) ? Då er du truleg ikkje åleine. Eg har inntrykk av pragmatikarane mellom oss slit med eit dårleg rykte. Er så dette fortent eller ufortenet? Vi kan byrje med å sjekke kva ordboka seier.

pragma´tisk adj.
klok, innsiktsfull
allmennyttig
praktisk, formålstjenlig
som gjelder statssaker
som gjelder handlingers og begivenheters indre sammenheng
i uttr. pragmatisk historieskrivning historieskrivning som prøver å klarlegge historiske hendelsers årsaker og virkninger og av det trekker lærdommer for fremtiden

Kva er så det motsette av å vere pragmatisk ? Er det å være prinsipiell ? Vi kan sjekke ordboka ein gong til.

prinsipie´ll adj. lat.
som er i samsvar med prinsipper
som angår kjernen i en sak, som bygger på grunnsetninger, grunnvesentlig

Ser du nokon motsetnad her? Etter mitt vit er det ikkje eit enten eller her, men eit både og.

Eit lite praktisk eksempel:

Eg kjenner folk som meiner at når du tenner bål, skal det skje med kun ein fyrstikk og utan papir. Tennbrikettar, rødsprit og liknande kjem sjølvsagt ikkje på tale. Lat oss no tenke oss at du er ute på tur ein råkald vinterdag, langt frå folk. Du er gjennomblaut og kjenner at frosten er ferd med å få overtaket. Ei krasafaren steinbu, som Hellbillies syng om, vert redninga di og til di store glede ser du at der ligg ved i peisen. I vedkassen finn du ei nesten tom fyrstikkøskje, ein gammal Sunnmørspost og eit par tennbrikettar. Kva gjer du ?

Svaret skulle vel gi seg sjølv. Men gjer dette deg til ein dårlegare person ? Sjølvsagt ikkje. Du har rett nok vore pragmatikar, men du har også handla i samsvar med meir overordna prinsipp.

Som menneske er vi utstyrte med grov- og finmotorikk. Eg ser føre meg at grovmotorikken kan stå som bilete på prinsippryttaren og at pragmatikaren i oss står for finmotorikken.

På same måte ser eg føre meg at eit demokrati burde fungere (no må du ikkje gløyme definisjonane frå ordboka ). Det er derimot duka for store vanskar dersom ein på høgste hald t.d. ikkje kan skilje mellom prinsipp og forretningside.

Eit lite døme vil kanskje syne deg kvar eg vil:

Økologi er eit trendy ord og økologisering av landbruket er ein av strategiane styresmaktene vil nytte for å halde liv i næringa. Dette er vel og bra, men kva når ein som økologisk mjølkebonde må auke dieselforbruket sitt med 50% og kjøpe større, tyngre traktor og reiskap for å overleve ? Berre for å kompensere for avlingstapet han opplever ved omlegginga. (Han må auke arealet). Det er då det vert konflikt mellom prinsipp og pragmatisme. Men når no superkjendisane et økologisk og startar økologiske restaurantar opp og nedføre, er det sikkert ein brukande forretningside. På kort sikt altså. Men eg kan ikkje skjøne anna enn at det må vere vondt for ein ekte økolog å vere med på.

Oskeladden og dei gode hjelparane II

Det var ein gong,osb....


Du hugsar sikkert eventyret om Oskeladden og dei gode hjelparane. Dette er framhaldssoga.

Espen hadde det godt i kongsgarden, men kongen, som kongar flest, hadde det frykteleg travelt. Han fekk ikkje tid til å nytte den fine skuta han hadde fått. Det vart så som så med vedlikehaldet og etter eit par år la han likegodt skuta ut for sal på Finn dott no. Espen , som levde på apanasjen til prinsessa, hadde ikkje eigne midlar. Det hadde derimot bror hans, Per, som hadde slege seg stort opp på sal av hyttetomter og han bladde opp dei nødvendige 5 millionane. Delvis som eit slags takk for sist til veslebror sin.

Så var det slik at Per måtte utanlands eit par år og ikkje hadde høve til å passe på skuta si. Han vurderte å selje, men Espen baud seg å hjelpe bror sin mot at han fekk ta seg eit tur med båten av og til. Dette tykte Per var ein god avtale og slik vart det.

Etter ei tid vart Espen lei. Det å passe på ein stor trebåt er ikkje sytalaust. Dessutan såg han at det nok hadde vore meir framtidsrette å klinke skuta saman med koparsaum enn med jarnnaglar.Han burde nok ha halde seg vaken i byggeperioden. Rusta hadde sett sine spor (når ein berre visste kvar ein skulle sjå etter dei) . Så då Pål ein dag dukka opp og ville overta skuta for ein god pris, var Espen ikkje uvillig, sjølv om han drog litt på det og fekk pressa prisen opp i 6 millionar.

Ein dag Pål var ute på seglas, la han merke til at båten tok inn litt vatn. Etter nærare undersøking kunne han fastslå at han truleg hadde kjøpt katta i sekken . No var gode råd dyre. For å berge stumpane, reiste han ut på kongsgarden og spurde Espen om han kunne tenke seg å kjøpe attende båten. Dette passa bra for Espen, for Per var ventande heim ein av næraste dagane. Han gjorde seg rett nok litt vanskeleg og fekk pressa prisen ned i 4 millionar.

Så då Per kom heim, låg skuta i hamna som han hadde forlete henne, rett nok med skjulte merke etter tida si tann, Espen hadde 2 millionar på bok og Pål, ja han sat der med reva brok men tykte trass alt at han hadde kome seg heilskinna utav det.

Espen fekk sidan blod på tann og utvikla denne forretningsideen. Han vert i ettertid rekna som den verkelege oppfinnaren av såkalla "Hedge Fund", om nokon skulle hevde noko anna.

Om du tykte at dette var ein tiltalande måte å tene til livets opphald, kan du ta kontakt med karane du finn i enden av denne lenkja: Ta tak her.

Berre vit at inngangsbilletten er høg. T.d 300000 kroner. Fagterminologien er heller ikkje enkel for ein vanleg dødeleg.

Vermelding for samferdleministeren

Truleg er eg meir enn normalt oppteken av veret og vermeldinga. Dette kan sjølvsagt skuldast at eg er ein bekymra person, men det har også samanheng med at ei dårleg vermeldinga ofte får praktiske konsekvensar. Når metereologen melder sørvest full storm ved Stadt som skal dreie til nordvest i løpet av natta, veit eg at vinden på eit tidspunkt vil kome durande over Eidemsbakkane.Då gjeld det at låvedøra og anna lausøyre er sikra. Når han melder lokalt store nedbørsmengder veit eg av erfaring at eg bør sjekke at bekken ikkje er oppdemd av lauv og greiner og at overvatnet vil renne der det gjer minst skade.

Siste åra har metereologien gjort enorme framsteg. Dette har kosta pengar, men ein vurderer det slik at det å satse på vermeldingstenesta er viktig. Det å handle i samsvar med vermeldinga vert rekna for å vere fornuftig sjølv om varselet stundom slår feil. Skuleturar vert avlyste utan grunn og slåtten vert utsett sjølv om sola skin frå skyfri himmel, men vermeldinga sjekkar eg kvar einaste dag likevel.

Også innanfor mange andre fagfelt skjer det store framskritt. T.d. når det gjeld alternative energikjelder. Mange har innsett at oljen ein dag i nær framtid vert mangelvare. Sverige har laga ein ambisiøs plan om å gjere landet uavhengig av olje innan år 2020. Urealistisk vil nokon hevde, beundringsverdig vil andre seie. Uansett, eit gjennomgåande trekk ved dei alternative energiberarane er at dei i motsetnad til olje er lite eigna til bruk i forbrenningsmotorer i "rå " tilstand. Dei må alle gjennom energikrevjande prosessar for å kunne brukast som drivstoff.

Trass alle framsteg, er det svært lite som tyder på at ein i framtida vil ha same tilgang på rimeleg energi som vi har i dei rike , vestlege landa i dag. Det å prioritere kva vi skal bruke energi på og korleis vi skal bruke han, vert ei stor utfordring og ei politisk belastning for dei som sit med ansvaret.

Eg kan ikkje skjøne anna enn at dette burde få konsekvensar for korleis ein samferdsleminister tenkte. Det å stelle med infrastruktur er langsiktige saker og om ein er ein klok og framsynt minister, vil det kanskje ikkje syne seg før om 15-20 år. Det er då ein burde høyre på vermeldinga og ikkje stole på ønsketenkning. Det er berre så synd at det berre er eit knapt år til kommunevalet.

Men..... kven skal halde spikaren ?

Lat meg byrje med eit lite sitat frå ei bok eg held høgt: ... så lat ikkje den venstre handa di vete kva den høgre gjer. Slik kan det altså lyde når ein dreg ei setning ut av samanhengen sin. Vi har i Noreg ein miljøvernminister som er teolog. Ikkje ein konservativ fundamentalist, men det vi trygt kan kalle liberal. Etter det eg skjønar likar ikkje dei at folk dreg ord ut av samanhengen sin og slettes ikkje at ein tek orda bokstavleg. Men no byrjar eg jammen å lure.

Dei fleste er samde i at NOx er ein uting. Dette er skadelege nitrogensambindingar som vert danna når hydrokarbonar brenn ved høg temperatur, t.d. i ein dieselmotor. I det nyleg framlagde forslaget til statsbudsjett vert det varsla ei drastisk omlegging av bilavgiftene og heretter skal avgifta vere avhengig av CO2 utsleppet. I utgangspunktet er dette ein god tanke, tykkjer eg. Men eg såg at den bilmodellen som kjem best ut av det avgiftsmesseg i Noreg samstundes kjem heilt på botn i ei amerikansk undersøking grunna stort utslepp av NOx. Ja, ja, ein kunne vel sjå på det som ein liten glipp, eller kanskje at det var CO2 utsleppet som skulle prioriterast denne gongen.

Men så var det at ramaskriket kom frå fiskebåtreiarane. Og ikkje utan grunn. Dei er nemleg pålagde ei ny avgift som dei hevdar vil knekke store deler av flåten. Kva er det så som skal avgiftsbeleggast ? Jau, det er NOx....... Det er då eg ikkje skjønar nokon ting lenger.

Førstkomande søndag er det innsamling til "Leger uten grenser". Truleg får du bøsseberarar på døra di og i høve den vil eg fullføra sitatet eg kom med i byrjinga og den rette meininga kjem fram.

Men når du gjev ei slik gåve, så lat ikkje den venstre handa di vete kva den høgre gjer.

Vakkert kanskje, men varslar ikkje godver

Biletet ovanfor var teke samstundes med at barometeret var på topp for så å snu nedover. Det endar nok med at vi får smake litt av vinteren før det tek til vetet, tenkjer eg.

Er kiloprisen på poteter interessant for deg ? Truleg ikkje, eg har nemleg lese at moderne menneske ikkje et poteter. Dessutan er det usunt. Det har Fedon Lindberg og Dr. Robert C. Atkins, og fleire med dei, fortalt oss no i fleire år. For meg derimot, ein inngrodd potetgubbe som meiner at middag utan poteter heiter lunsj, stiller det seg litt annleis. Ikkje det at det er så nøye om kiloprisen er 3, 4 eller 8 kroner, men variasjonane i prisen kan fortelje oss ein heil del.

I Noreg har vi eit (etter mange si meining håplaust) system med noko ein kallar målpris. Denne vert framforhandla i dei årlege jordbruksforhandlingane. Dersom prisen på norske varer overstig denne, har vi i prinsippet fri import frå utlandet. Så lenge prisen er under, har vi vernetoll på importen. Differansen mellom internasjonal marknadpris og målpris vert rekna som subsidiar og representerer ein stor del av alle milliardane i overføringar til jordbruket.

I normalår får ein inntrykk av at kypriotar, danskar og mellomeuropearar står på trappa vår, klar til å rykke inn så snart den norske potetbonden tek seg så godt betalt at importen vert frislept. Ikkje slik i år. I år har tørken i Mellom- og Søreuropa redusert potetavlingane så mykje at der mest ikkje finst poteter å få tak i.

Når eg no likevel kan gå i butikken og kjøpe norske poteter til middagen, er det fordi vi har hatt eit system som har sikra at det har vore mogleg med lønsam produksjon av poteter på dei mest eigna stadene her i landet. Det er dette ein kallar mattryggleik.

I eit system med full frihandel på jordbruksvarer, vil ein ikkje ha høve til å ta slike omsyn. Så kan ein sjølvsagt innvende at "er det så nøye med desse potetene då ?" Nei, det er det eigentleg ikkje, men i år er det potetene, kven veit kva det vert neste år ? Og når eg nyttar poteter som døme, så er det avdi det vert rekna som noko av det sikraste og mest årvisse ein kan dyrke.

Kan hende er det ikkje berre barometeret som bør ta til vetet før vinteren?

PS I dag tidleg var det rim på alle markar og barometert har ikkje snudd.

Symbolpolitikk, trendar og kjepphestar

Som de ser av biletet eg tok i dag tidleg, går det mot haust også på mine kantar av landet. Biletet viser området der sauene mine gjekk på sommarbeite.Toppen er på ca1000 moh. Saudehornet som ligg i same området og som eg har skrive om i eit tidlegare innlegg, strekkjer seg til 1303 moh.Dei fleste lamma lever, lukkeleg uvitande om kva dei har i vente, dei siste 90 av sine tilmålte 150 dagar i desse fjella. Offisielt sett er dei ikkje økologiske.

Dei raudgrøne har eit ambisiøst mål om at 15% av all jordbruksproduksjon skal vere økologisk innan 2015. Dette ser vanskeleg ut å gjennomføre, men så har dei funne ut at ved å gjennomøkologisere sauenæringa (Representerer 7-8% av kjøtproduksjonen i Noreg) er dei som ved eit trylleslag godt på veg.

Dersom no regjeringa når målsetjinga si, er det eit spørsmål som vil dukke opp her hjå meg:
Kva har vi oppnådd ? I realiteten.

Nei, kjepphestar kan vere så fine dei vil. Felles for dei alle er at dei manglar kjøt på beina.

Dersom du vart litt provosert no, kan du lese Debioreglane (etter mi meining, eit flott ideal å strekke seg etter) og gjere deg opp di eiga meining om kva ende ein burde byrje i.

Du finn dei her

Konsekvens og konsekvens, fru Blom

Nyhende nr.1:
VG nett 20/04-2005

Bonde dømt for å ha skutt bjørn i grisebingen

En bonde ble onsdag dømt til 21 dagers betinget fengsel av Hålogaland lagmannsrett for å ha skutt en bjørn i grisebingen i Øvre Pasvik i Finnmark i 2003. Bonden skjøt bjørnen i august 2003 etter at bjørnen hadde tatt seg inn i grisebingen. Mannen sa i tingretten at han skjøt i nødverge. Han ble frifunnet både i tingretten og lagmannsretten. Saken ble anket til Høyesterett, der dommen ble satt til side. Nå har saken blitt behandlet i Hålogaland lagmannsrett igjen, og enden på visa er at bonden er funnet skyldig i drap på et fredet rovdyr, melder NRK. I tillegg til 21 dagers betinget fengsel, er bonden ilagt 10.000 kroner i bot. Riflen hans er inndratt.

Nyhende nr. 2
Bellona Web 11/05-2006

Bellona er bekymret: Ni havørn drept av vindmøller på Smøla siden august (-05)

Bellona støttet i sin tid utbyggingen av vindparken på Smøla. Vi var da forberedt på at havørnbestanden lokalt ville få et visst tilbakeslag, og vi er fortsatt villige til å akseptere dette. Bellona vil imidlertid aldri godta lokal eller regional utryddelse av arter noen steder.

Eg er fullt klar over at eg her set ting på spissen, men det kan ikkje skade om ein tenkjer gjennom problemstillinga ein gong til.

Det daglege brød og kremmarane på Ponte Castel Sant Angelo

Ein kjøper ikkje sitt daglege brød på Ponte Castel Sant Angelo. På Ponte Castel Sant Angelo får ein kjøpt heilt andre ting. T.d. papirdokker som dansar til musikken frå CD-spelaren til seljaren (og ingenting anna viser det seg), Prada- og Guccivesker til 25 euro og ein heil del andre unyttige ting. Dei som likar å prute, prutar litt, handlar og ser det som svært sannsynleg å verte lurt. Det heile er ein del av sjarmen. Det er ikkje store summane det dreiar seg om og dessutan appelerer vareutvalet til kremmarane på brua kun til behov frå dei høgare etasjane i Maslows behovspyramide.

Nøkkelen til at vi er så overberande ligg truleg her. Det hadde stilt seg heilt annleis om lurendreiarane hadde gjeve seg ut for å stette meir primære behov.

Avisa Dagens Næringsliv køyrer for tida ein artikkelserie om den norske framtidsbonden. Dei etterlyser meir kremmarånd innanfor landbruket og eit fellestrekk ved dei aller fleste som representerer framtida er at dei ikkje produserer det ein kan kalle vårt daglege brød. Knaskegulrøter, granskotgelé og eksotisk reiseliv er framtida og då gjer det liksom ingenting om prisen vert høg.

Eit eksempel som skulle belyse fenomenet frå motsett side er straumprisane og halvfulle magasin i vasskraftverka. Ei stabil tilførsle av rimeleg elektrisk energi har etterkvart vorte eit primærbehov på linje med mat, klede opg drikkevatn. Vi vert temmeleg rabiate når det viser seg at det offentlege ikkje kan styre marknadskreftene og sørge for at vi vert sikra eit gode vi alle ser på som ein menneskerett til ein rimeleg penge.

Las forresten i avisa i dag at britiske forskarar har funne ut at ein tredel av jordoverlata truleg er ørken innan århundreskiftet. Vi får vone dei ikkje har rett. Men totalt sett er teikna tydlegare og tydelegare på at framtida kan by på overraskingar for nokon og einkvar. Det kan endåtil gå så gale at den eigentlege framtidsbonden må produsere vårt daglege brød.....

Om livet på ein knivsegg

Du les no ein redigert versjon av dette innlegget. Eg oppdaga at det i originalen hadde snike seg inn ein grov faktafeil og det enklaste hadde då vore å slette heile driten. Men så kom eg på at det kan hende er like lurt å late det stå som ei påminning om at det ikkje løner seg å være kjepphøg på sviktande grunnlag.

I går var dei sak på Dagsnytt att. Dei heng visst saman som erterris,Gilde og E. coli. Men no tykkjer eg at NRK og media elles er i ferd med å koke suppe på ein spikar. Saka var at det vart oppdaga E.coli-infisert innmat ved Gilde sitt slakteri på Sortland og at Mattilsynet la ned omsetningsforbod. Ein kunne få inntrykk av at Gilde hadde tenkt å sende styggedomen ut på marknaden men at Mattilsynet kom som ein reddande engel i siste sekund og fekk hindra ein ny skandale. Sanninga er at Mattilsynet sin kontroll på slakteria er ein del av Gilde sine standard kontrollrutinar, og saka vert vel såleis ei "ikkjesak".

Dementiet:

Det var her det svikta. Diverre for meg og Gilde, var det ikkje Gilde sin kvalitetskontroll som oppdaga miseren, det er derimot Tind Spekemat på Stranda som får ros av Mattilsynet.

No kjem resten av originalen

Problemet er vel heller det ein kan kalle arven etter Sponheim. Han prøvde å framstille det som om det var mogleg å produsere 100% steril mat og at dette skulle være ein føresetnad for norsk matpolitikk. Han, av alle, burde skjøne at dette er ein illusjon.

Er løysinga å verte vegetarianar ? Det finst mange gode argument for å verte det, men eg tvilar på at det vil løyse dette problemet. Ein kan t.d prøve å setje litt av botnrusket i potetposen til dyrking, så tenkjer eg resultatet vert temmeleg skræmande etter ei tid.

Så vi lyt berre leve med det. Ein kan gjere mykje for å redusere risikoen ved å handle fornuftig, men fjerne han ? Aldri så lenge mat er eit naturprodukt og det er vel det vi ynskjer ....

Sauene i Saudehornet

Åtvaring: Dette innlegget er fritt for politiske og samfunnskritiske ytringar. Det er berre kos.

Det vert sagt at " allt fe er sin herre likt". Det er langt frå kvar dag eg set like stor pris på denne samanlikninga. Ikkje slik i går. At dei siste 8 etternølarane mine heller ville ta seg ein tur på Saudehornet enn å subbe rundt husnovene heime ein slik dag, er lett å forstå. Likevel trudde eg mest ikkje mine eigne auger då eg stod på Skålaskaret og kika opp mot Vesthornet. Rett under toppen låg dei og orta i ettermiddagssola som om det var det mest naturlege i verda.

Som de ser, vil ein tur ned i Trollkoppen vere raskt unnagjort, om ein tek snarvegen.

Men no er det takk for i år, folkens, det er inga bønn. Det er berre å ta til på den lange vegen heim att.

Etter litt om og men kom vi oss ut or Vikeskåla og på råsa heimover under hamrane i Nivane.

No er det berre rake råsa heimatt. Langt der nede kan ein sjå alle dei autoritetstru som vart med heimatt på sankardag og dermed miste ein fantastisk dag i fjellet. 25 av dei har jamvel lagt ut på siste reis til Førde i mellomtida. Det finst mange gode grunnar til å halde seg i fjellet.

Dagens digresjon

Så flatt kan ein få det til å sjå ut. Det er ikkje juks, berre eit spørsmål om perspektiv. Så kan ein spørje deltakarane på "Saudehornet rett opp" om det er eit sant bilete.

Produsentar, konsumentar og Den vesle raude høna

Ei lita raud høne fann ein dag eit lite kveitekorn.
- ”Kven vil hjelpe meg å så kornet?” spurde ho.-
- ”Voff, voff! Ikkje eg” sa hunden.
- ”Mjau, mjau! Ikkje eg” sa katten.
- ”Nøff, nøff! Ikkje eg” sa grisen.
- ”Kvakk, kvakk! Ikkje eg” sa anda.
- ”Så får eg gjere det sjølv, då” sa den vesle raude høna. –Klukk, klukk. Så sådde ho kornet.

Resten av eventyret kjenner de sikkert. Den som meiner at høna er urimeleg når ho til slutt set til livs heile kaka, får heller skrive ein kommentar til dette innlegget.

Bokhandlerforeningen gjev kvar haust ut katalogen Årets bøker. Denne finst også i ei nettutgåve. Eg kom ved eit tilfelle over 2005-utgåva her om dagen. Eg såg då at katalogen inneheldt 68 nye titlar som handla om mat og drikke, altså kokebøker, vinguidar og slikt. Ikkje ein einaste tittel handla om alt som skjer med maten før han kjem til butikken.

Det var då eg kom på eventyret om den vesle raude høna.

Tomatar, gulrøter og harde fakta

Dersom du har lese litt av det eg har skrive på denne bloggen tidlegare, har du sikkert funne ut at eg har meir eller mindre vitskapleg underbygde meiningar om emne som ligg langt utanfor kompetanseområdet mitt. Dette gjeld t.d.:

Energiforsyning
Globalisering og konsekvensar av påtvungen frihandel.
Miljøvern, klimaendringar og CO2-utslepp.
Matvareforsyninga


Eg er viss på at ein kar som Trygve Hegnar hadde avslørt det eg kjem med som vikarierande argumentasjon for sugerøret eg har i statskassa i og med at eg for tida har 60-70 sauer brækande rundt novene. Det får no så vere, men eg må vedgå at eg stundom får ei kjensle av at eg manglar harde fakta som underbygger meiningane mine. Dette gjeld ikkje energiforsyning, der eg har tilgang på informajon så det held, berre sjå.(Trykk her)

I eit slikt argumentvakum, var det mest som ei lita openberring å lese ein artikkel på "forskning.no" her om dagen. Artikkelen verkar ved første augnekast lite sensasjonell, men dersom ein tek seg tid til å analysere innhaldet vil ein sjå korleis ting heng saman. Eg påstår ikkje at løysingane som vert presenterte er noko sesam-sesam, men eg er viss på at å ta konsekvensane av det som kjem fram er eit steg i rett retning. Det er ikkje lite berre det.

No kan du lese artikkelen sjølv og gjere deg opp di eiga meining. Han er ikkje lang. (Trykk her)