Vermelding for samferdleministeren

Truleg er eg meir enn normalt oppteken av veret og vermeldinga. Dette kan sjølvsagt skuldast at eg er ein bekymra person, men det har også samanheng med at ei dårleg vermeldinga ofte får praktiske konsekvensar. Når metereologen melder sørvest full storm ved Stadt som skal dreie til nordvest i løpet av natta, veit eg at vinden på eit tidspunkt vil kome durande over Eidemsbakkane.Då gjeld det at låvedøra og anna lausøyre er sikra. Når han melder lokalt store nedbørsmengder veit eg av erfaring at eg bør sjekke at bekken ikkje er oppdemd av lauv og greiner og at overvatnet vil renne der det gjer minst skade.

Siste åra har metereologien gjort enorme framsteg. Dette har kosta pengar, men ein vurderer det slik at det å satse på vermeldingstenesta er viktig. Det å handle i samsvar med vermeldinga vert rekna for å vere fornuftig sjølv om varselet stundom slår feil. Skuleturar vert avlyste utan grunn og slåtten vert utsett sjølv om sola skin frå skyfri himmel, men vermeldinga sjekkar eg kvar einaste dag likevel.

Også innanfor mange andre fagfelt skjer det store framskritt. T.d. når det gjeld alternative energikjelder. Mange har innsett at oljen ein dag i nær framtid vert mangelvare. Sverige har laga ein ambisiøs plan om å gjere landet uavhengig av olje innan år 2020. Urealistisk vil nokon hevde, beundringsverdig vil andre seie. Uansett, eit gjennomgåande trekk ved dei alternative energiberarane er at dei i motsetnad til olje er lite eigna til bruk i forbrenningsmotorer i "rå " tilstand. Dei må alle gjennom energikrevjande prosessar for å kunne brukast som drivstoff.

Trass alle framsteg, er det svært lite som tyder på at ein i framtida vil ha same tilgang på rimeleg energi som vi har i dei rike , vestlege landa i dag. Det å prioritere kva vi skal bruke energi på og korleis vi skal bruke han, vert ei stor utfordring og ei politisk belastning for dei som sit med ansvaret.

Eg kan ikkje skjøne anna enn at dette burde få konsekvensar for korleis ein samferdsleminister tenkte. Det å stelle med infrastruktur er langsiktige saker og om ein er ein klok og framsynt minister, vil det kanskje ikkje syne seg før om 15-20 år. Det er då ein burde høyre på vermeldinga og ikkje stole på ønsketenkning. Det er berre så synd at det berre er eit knapt år til kommunevalet.

Men..... kven skal halde spikaren ?

Lat meg byrje med eit lite sitat frå ei bok eg held høgt: ... så lat ikkje den venstre handa di vete kva den høgre gjer. Slik kan det altså lyde når ein dreg ei setning ut av samanhengen sin. Vi har i Noreg ein miljøvernminister som er teolog. Ikkje ein konservativ fundamentalist, men det vi trygt kan kalle liberal. Etter det eg skjønar likar ikkje dei at folk dreg ord ut av samanhengen sin og slettes ikkje at ein tek orda bokstavleg. Men no byrjar eg jammen å lure.

Dei fleste er samde i at NOx er ein uting. Dette er skadelege nitrogensambindingar som vert danna når hydrokarbonar brenn ved høg temperatur, t.d. i ein dieselmotor. I det nyleg framlagde forslaget til statsbudsjett vert det varsla ei drastisk omlegging av bilavgiftene og heretter skal avgifta vere avhengig av CO2 utsleppet. I utgangspunktet er dette ein god tanke, tykkjer eg. Men eg såg at den bilmodellen som kjem best ut av det avgiftsmesseg i Noreg samstundes kjem heilt på botn i ei amerikansk undersøking grunna stort utslepp av NOx. Ja, ja, ein kunne vel sjå på det som ein liten glipp, eller kanskje at det var CO2 utsleppet som skulle prioriterast denne gongen.

Men så var det at ramaskriket kom frå fiskebåtreiarane. Og ikkje utan grunn. Dei er nemleg pålagde ei ny avgift som dei hevdar vil knekke store deler av flåten. Kva er det så som skal avgiftsbeleggast ? Jau, det er NOx....... Det er då eg ikkje skjønar nokon ting lenger.

Førstkomande søndag er det innsamling til "Leger uten grenser". Truleg får du bøsseberarar på døra di og i høve den vil eg fullføra sitatet eg kom med i byrjinga og den rette meininga kjem fram.

Men når du gjev ei slik gåve, så lat ikkje den venstre handa di vete kva den høgre gjer.

Vakkert kanskje, men varslar ikkje godver

Biletet ovanfor var teke samstundes med at barometeret var på topp for så å snu nedover. Det endar nok med at vi får smake litt av vinteren før det tek til vetet, tenkjer eg.

Er kiloprisen på poteter interessant for deg ? Truleg ikkje, eg har nemleg lese at moderne menneske ikkje et poteter. Dessutan er det usunt. Det har Fedon Lindberg og Dr. Robert C. Atkins, og fleire med dei, fortalt oss no i fleire år. For meg derimot, ein inngrodd potetgubbe som meiner at middag utan poteter heiter lunsj, stiller det seg litt annleis. Ikkje det at det er så nøye om kiloprisen er 3, 4 eller 8 kroner, men variasjonane i prisen kan fortelje oss ein heil del.

I Noreg har vi eit (etter mange si meining håplaust) system med noko ein kallar målpris. Denne vert framforhandla i dei årlege jordbruksforhandlingane. Dersom prisen på norske varer overstig denne, har vi i prinsippet fri import frå utlandet. Så lenge prisen er under, har vi vernetoll på importen. Differansen mellom internasjonal marknadpris og målpris vert rekna som subsidiar og representerer ein stor del av alle milliardane i overføringar til jordbruket.

I normalår får ein inntrykk av at kypriotar, danskar og mellomeuropearar står på trappa vår, klar til å rykke inn så snart den norske potetbonden tek seg så godt betalt at importen vert frislept. Ikkje slik i år. I år har tørken i Mellom- og Søreuropa redusert potetavlingane så mykje at der mest ikkje finst poteter å få tak i.

Når eg no likevel kan gå i butikken og kjøpe norske poteter til middagen, er det fordi vi har hatt eit system som har sikra at det har vore mogleg med lønsam produksjon av poteter på dei mest eigna stadene her i landet. Det er dette ein kallar mattryggleik.

I eit system med full frihandel på jordbruksvarer, vil ein ikkje ha høve til å ta slike omsyn. Så kan ein sjølvsagt innvende at "er det så nøye med desse potetene då ?" Nei, det er det eigentleg ikkje, men i år er det potetene, kven veit kva det vert neste år ? Og når eg nyttar poteter som døme, så er det avdi det vert rekna som noko av det sikraste og mest årvisse ein kan dyrke.

Kan hende er det ikkje berre barometeret som bør ta til vetet før vinteren?

PS I dag tidleg var det rim på alle markar og barometert har ikkje snudd.

Symbolpolitikk, trendar og kjepphestar

Som de ser av biletet eg tok i dag tidleg, går det mot haust også på mine kantar av landet. Biletet viser området der sauene mine gjekk på sommarbeite.Toppen er på ca1000 moh. Saudehornet som ligg i same området og som eg har skrive om i eit tidlegare innlegg, strekkjer seg til 1303 moh.Dei fleste lamma lever, lukkeleg uvitande om kva dei har i vente, dei siste 90 av sine tilmålte 150 dagar i desse fjella. Offisielt sett er dei ikkje økologiske.

Dei raudgrøne har eit ambisiøst mål om at 15% av all jordbruksproduksjon skal vere økologisk innan 2015. Dette ser vanskeleg ut å gjennomføre, men så har dei funne ut at ved å gjennomøkologisere sauenæringa (Representerer 7-8% av kjøtproduksjonen i Noreg) er dei som ved eit trylleslag godt på veg.

Dersom no regjeringa når målsetjinga si, er det eit spørsmål som vil dukke opp her hjå meg:
Kva har vi oppnådd ? I realiteten.

Nei, kjepphestar kan vere så fine dei vil. Felles for dei alle er at dei manglar kjøt på beina.

Dersom du vart litt provosert no, kan du lese Debioreglane (etter mi meining, eit flott ideal å strekke seg etter) og gjere deg opp di eiga meining om kva ende ein burde byrje i.

Du finn dei her

Konsekvens og konsekvens, fru Blom

Nyhende nr.1:
VG nett 20/04-2005

Bonde dømt for å ha skutt bjørn i grisebingen

En bonde ble onsdag dømt til 21 dagers betinget fengsel av Hålogaland lagmannsrett for å ha skutt en bjørn i grisebingen i Øvre Pasvik i Finnmark i 2003. Bonden skjøt bjørnen i august 2003 etter at bjørnen hadde tatt seg inn i grisebingen. Mannen sa i tingretten at han skjøt i nødverge. Han ble frifunnet både i tingretten og lagmannsretten. Saken ble anket til Høyesterett, der dommen ble satt til side. Nå har saken blitt behandlet i Hålogaland lagmannsrett igjen, og enden på visa er at bonden er funnet skyldig i drap på et fredet rovdyr, melder NRK. I tillegg til 21 dagers betinget fengsel, er bonden ilagt 10.000 kroner i bot. Riflen hans er inndratt.

Nyhende nr. 2
Bellona Web 11/05-2006

Bellona er bekymret: Ni havørn drept av vindmøller på Smøla siden august (-05)

Bellona støttet i sin tid utbyggingen av vindparken på Smøla. Vi var da forberedt på at havørnbestanden lokalt ville få et visst tilbakeslag, og vi er fortsatt villige til å akseptere dette. Bellona vil imidlertid aldri godta lokal eller regional utryddelse av arter noen steder.

Eg er fullt klar over at eg her set ting på spissen, men det kan ikkje skade om ein tenkjer gjennom problemstillinga ein gong til.

Det daglege brød og kremmarane på Ponte Castel Sant Angelo

Ein kjøper ikkje sitt daglege brød på Ponte Castel Sant Angelo. På Ponte Castel Sant Angelo får ein kjøpt heilt andre ting. T.d. papirdokker som dansar til musikken frå CD-spelaren til seljaren (og ingenting anna viser det seg), Prada- og Guccivesker til 25 euro og ein heil del andre unyttige ting. Dei som likar å prute, prutar litt, handlar og ser det som svært sannsynleg å verte lurt. Det heile er ein del av sjarmen. Det er ikkje store summane det dreiar seg om og dessutan appelerer vareutvalet til kremmarane på brua kun til behov frå dei høgare etasjane i Maslows behovspyramide.

Nøkkelen til at vi er så overberande ligg truleg her. Det hadde stilt seg heilt annleis om lurendreiarane hadde gjeve seg ut for å stette meir primære behov.

Avisa Dagens Næringsliv køyrer for tida ein artikkelserie om den norske framtidsbonden. Dei etterlyser meir kremmarånd innanfor landbruket og eit fellestrekk ved dei aller fleste som representerer framtida er at dei ikkje produserer det ein kan kalle vårt daglege brød. Knaskegulrøter, granskotgelé og eksotisk reiseliv er framtida og då gjer det liksom ingenting om prisen vert høg.

Eit eksempel som skulle belyse fenomenet frå motsett side er straumprisane og halvfulle magasin i vasskraftverka. Ei stabil tilførsle av rimeleg elektrisk energi har etterkvart vorte eit primærbehov på linje med mat, klede opg drikkevatn. Vi vert temmeleg rabiate når det viser seg at det offentlege ikkje kan styre marknadskreftene og sørge for at vi vert sikra eit gode vi alle ser på som ein menneskerett til ein rimeleg penge.

Las forresten i avisa i dag at britiske forskarar har funne ut at ein tredel av jordoverlata truleg er ørken innan århundreskiftet. Vi får vone dei ikkje har rett. Men totalt sett er teikna tydlegare og tydelegare på at framtida kan by på overraskingar for nokon og einkvar. Det kan endåtil gå så gale at den eigentlege framtidsbonden må produsere vårt daglege brød.....

Om livet på ein knivsegg

Du les no ein redigert versjon av dette innlegget. Eg oppdaga at det i originalen hadde snike seg inn ein grov faktafeil og det enklaste hadde då vore å slette heile driten. Men så kom eg på at det kan hende er like lurt å late det stå som ei påminning om at det ikkje løner seg å være kjepphøg på sviktande grunnlag.

I går var dei sak på Dagsnytt att. Dei heng visst saman som erterris,Gilde og E. coli. Men no tykkjer eg at NRK og media elles er i ferd med å koke suppe på ein spikar. Saka var at det vart oppdaga E.coli-infisert innmat ved Gilde sitt slakteri på Sortland og at Mattilsynet la ned omsetningsforbod. Ein kunne få inntrykk av at Gilde hadde tenkt å sende styggedomen ut på marknaden men at Mattilsynet kom som ein reddande engel i siste sekund og fekk hindra ein ny skandale. Sanninga er at Mattilsynet sin kontroll på slakteria er ein del av Gilde sine standard kontrollrutinar, og saka vert vel såleis ei "ikkjesak".

Dementiet:

Det var her det svikta. Diverre for meg og Gilde, var det ikkje Gilde sin kvalitetskontroll som oppdaga miseren, det er derimot Tind Spekemat på Stranda som får ros av Mattilsynet.

No kjem resten av originalen

Problemet er vel heller det ein kan kalle arven etter Sponheim. Han prøvde å framstille det som om det var mogleg å produsere 100% steril mat og at dette skulle være ein føresetnad for norsk matpolitikk. Han, av alle, burde skjøne at dette er ein illusjon.

Er løysinga å verte vegetarianar ? Det finst mange gode argument for å verte det, men eg tvilar på at det vil løyse dette problemet. Ein kan t.d prøve å setje litt av botnrusket i potetposen til dyrking, så tenkjer eg resultatet vert temmeleg skræmande etter ei tid.

Så vi lyt berre leve med det. Ein kan gjere mykje for å redusere risikoen ved å handle fornuftig, men fjerne han ? Aldri så lenge mat er eit naturprodukt og det er vel det vi ynskjer ....

Sauene i Saudehornet

Åtvaring: Dette innlegget er fritt for politiske og samfunnskritiske ytringar. Det er berre kos.

Det vert sagt at " allt fe er sin herre likt". Det er langt frå kvar dag eg set like stor pris på denne samanlikninga. Ikkje slik i går. At dei siste 8 etternølarane mine heller ville ta seg ein tur på Saudehornet enn å subbe rundt husnovene heime ein slik dag, er lett å forstå. Likevel trudde eg mest ikkje mine eigne auger då eg stod på Skålaskaret og kika opp mot Vesthornet. Rett under toppen låg dei og orta i ettermiddagssola som om det var det mest naturlege i verda.

Som de ser, vil ein tur ned i Trollkoppen vere raskt unnagjort, om ein tek snarvegen.

Men no er det takk for i år, folkens, det er inga bønn. Det er berre å ta til på den lange vegen heim att.

Etter litt om og men kom vi oss ut or Vikeskåla og på råsa heimover under hamrane i Nivane.

No er det berre rake råsa heimatt. Langt der nede kan ein sjå alle dei autoritetstru som vart med heimatt på sankardag og dermed miste ein fantastisk dag i fjellet. 25 av dei har jamvel lagt ut på siste reis til Førde i mellomtida. Det finst mange gode grunnar til å halde seg i fjellet.

Dagens digresjon

Så flatt kan ein få det til å sjå ut. Det er ikkje juks, berre eit spørsmål om perspektiv. Så kan ein spørje deltakarane på "Saudehornet rett opp" om det er eit sant bilete.

Produsentar, konsumentar og Den vesle raude høna

Ei lita raud høne fann ein dag eit lite kveitekorn.
- ”Kven vil hjelpe meg å så kornet?” spurde ho.-
- ”Voff, voff! Ikkje eg” sa hunden.
- ”Mjau, mjau! Ikkje eg” sa katten.
- ”Nøff, nøff! Ikkje eg” sa grisen.
- ”Kvakk, kvakk! Ikkje eg” sa anda.
- ”Så får eg gjere det sjølv, då” sa den vesle raude høna. –Klukk, klukk. Så sådde ho kornet.

Resten av eventyret kjenner de sikkert. Den som meiner at høna er urimeleg når ho til slutt set til livs heile kaka, får heller skrive ein kommentar til dette innlegget.

Bokhandlerforeningen gjev kvar haust ut katalogen Årets bøker. Denne finst også i ei nettutgåve. Eg kom ved eit tilfelle over 2005-utgåva her om dagen. Eg såg då at katalogen inneheldt 68 nye titlar som handla om mat og drikke, altså kokebøker, vinguidar og slikt. Ikkje ein einaste tittel handla om alt som skjer med maten før han kjem til butikken.

Det var då eg kom på eventyret om den vesle raude høna.

Tomatar, gulrøter og harde fakta

Dersom du har lese litt av det eg har skrive på denne bloggen tidlegare, har du sikkert funne ut at eg har meir eller mindre vitskapleg underbygde meiningar om emne som ligg langt utanfor kompetanseområdet mitt. Dette gjeld t.d.:

Energiforsyning
Globalisering og konsekvensar av påtvungen frihandel.
Miljøvern, klimaendringar og CO2-utslepp.
Matvareforsyninga


Eg er viss på at ein kar som Trygve Hegnar hadde avslørt det eg kjem med som vikarierande argumentasjon for sugerøret eg har i statskassa i og med at eg for tida har 60-70 sauer brækande rundt novene. Det får no så vere, men eg må vedgå at eg stundom får ei kjensle av at eg manglar harde fakta som underbygger meiningane mine. Dette gjeld ikkje energiforsyning, der eg har tilgang på informajon så det held, berre sjå.(Trykk her)

I eit slikt argumentvakum, var det mest som ei lita openberring å lese ein artikkel på "forskning.no" her om dagen. Artikkelen verkar ved første augnekast lite sensasjonell, men dersom ein tek seg tid til å analysere innhaldet vil ein sjå korleis ting heng saman. Eg påstår ikkje at løysingane som vert presenterte er noko sesam-sesam, men eg er viss på at å ta konsekvensane av det som kjem fram er eit steg i rett retning. Det er ikkje lite berre det.

No kan du lese artikkelen sjølv og gjere deg opp di eiga meining. Han er ikkje lang. (Trykk her)

Ikkje alle ansikt er like

Du har sikkert høyrt vitsen om han som hadde funne opp barberingsautomaten, men eg vonar du toler han ein gong til.

Oppfinnaren: Kom her skal du sjå den nye oppfinninga mi, ein barberingsautomat.

Skeptikaren: Korleis fungerer den då ?

Oppfinnaren: Du trykker berre på start og stikk så hovudet inn i dette holet.

Skeptikaren: Korleis kan det gå då, alle ansikt er då ikkje like ?

Oppfinnaren: Nei, men dei blir like.

Den teknologiske utviklinga har kome langt sidan denne vitsen såg daglys for fyrste gong. Med moderne sensor, styrings og reguleringsteknikk, kan det idag lagast ein slik automat som fungerer. Eg finn det ikkje eingong usannsynleg at det er mogleg å lage ein automat som utfører perfekt og skånsan barbering med gamaldagse barberknivar. (Av innlysande årsaker vert dette nok ingen kommersiell suksess).

Ein av føresetnadene for at dette er mogleg er den fantastiske utviklinga vi har hatt innanfor kunstig syn, "Artificial Vision", ein kombinasjon av kamerateknikk og avansert databasert biletbehandling. Maskinbyggaren får ved å nytte denne teknikken eit fantastisk realistisk 3-dimensjonalt bilete av den verkelege verda, i dette tifellet ansiktet til kunden. Dette står i grell kontrast til den grovkorna standardmodellen ein måtte greie seg med tidlegare og utgjer skilnaden mellom liv og død (utan standardansikt) for dei fleste stakkarane med hovudet i holet.

Eg er ingen ekspert på økonomi og ikkje er eg politikar heller, men eg har registrert mange døme på kor gale det kan gå når ein handlar i blinde etter ein modell og aldri tek seg tid til å sjå seg rundt for å korrigere kursen.

Kart, kompass og GPS er nyttige og stundom nødvendige hjelpemiddel å ha med seg på fjelltur, men eg let alltid terrenget bestemme kvar eg set foten. Det har fungert hittil.

Eg veit eg ikkje burde, men seier det likevel: Kva var det eg sa ?

To av dei faglege alibia for innføring av energilova i 1990 står no fram i Dagens Næringsliv og vedgår:

Det var ikke sånn det skulle bli!

Heile artikkelen finn du her

Det er visst marknaden som ikkje fungerer som føresett. Eg tykkjer det er vakse gjordt av Einar Hope og Erling Diesen å innrømme dette, men eg er ikkje overtydd om kor mykje dei har lært når eg les dette:

- Det er ikke energiloven i seg selv det er noe galt med. Problemet er at det ikke er bygget ut ny kraft etter hvert som forbruket har økt. Dét er den store katastrofen, sier Diesen.

Det greider seg nok i sjøen, skal du sjå

Det greider seg nok i sjøen, sa han. Eg hugsar ikkje kven det var som sa det, ikkje situasjonen utsegna kom i heller. Det som derimot sit spikra, er andletsdraget hans i det orda fall. I ettertid har eg kome til at dette truleg var mitt førsta møte med ironien.

Det skulle vere ganske innlysande kva uttrykket spelar på, at det vert brukt som uttrykk for det sjølvbedraget som ligg i det å kaste ein ugreidd garnvase på sjøen i von om at kreftene i havdjupet skal ordne opp i flokane og falde garnet ut i heile si lengd.

Havstraumar og vind er udiskutable storleikar som ein må ta omsyn til og dei kan då vere til nytte. Det same kan vel seiast om marknadskreftene. Eg har lite tru på at utfordringane vi har når det gjeld t.d. miljø, energiforsyning, matforsyning og fattigdomen i verda let seg løyse ved ei blind tru på marknadskreftene. Vi lyt nok ta oss tid til å greie garna våre først, sjølv om dei er aldri så fulle av krabbeklør og brennmanetar.

Farao, Josef og straumkrisa

Hugsar du soga om Josef som draumetydar i Egypt? Dei fleste vil nok hevde at Det gamle testamentet er utgått på dato som rettesnor for noko som helst. Eg vedgår gjerne at eg er usamd i det.Eg vil difor gje deg eit kort og ufullstendig resyme av soga.Heile forteljinga finn du i 1. Mosebok kapittel 39 og utover.

Josef sit i fengsel som offer for eit justismord iscenesett av den forsmådde kona til Potifar. Farao har draumar som ingen av runemeistrane eller vismennene hans kan tyda, men skjenkemeisteren hans kjem i hug eks-cellekameraten sin, Josef, som var ein kløppar til å tyde draumar. Josef får "permisjon" frå fengselet og audiens hjå farao. Han tolkar farao sine draumar som eit varsel om at Egypt vil oppleve 7 år med "ovnøgd og rikdom" med 7 påfyljande uår og det endar med at Josef får ansvar for å førebu nasjonen på det komande elendet. Les ein vidare, vil ein finne ut at dette gjekk svært så bra.

Vi høyrer at det går mot straumkrise i Noreg. Ein treng korkje å tyde draumar eller syner for å innsjå dette. For Midtnorge sin del kjem kraftunderskotet som fylgje av medvitne val. Odd Roger og kompani står no fram og vedgår at dette ikkje var uventa, men at ein ikkje rår over verkemidla som skal til for å få oss ut av uføret.

Det er når ein høyrer slikt at ein tek til å lure på om verda verkeleg har gått så mykje framover som vi likar å tru.

Framtidsvon. Von om kva ?

Kva ventar oss der framme?

Fire gongar i året offentleggjer bladet Økonomisk Rapport "Forventningsindikatoren". 1000 norske husstandar vert intervjua om korleis dei ser på framtida. Ikkje uventa er fokuset på forventningane vi har til eigen økonomi og forbruksvekst.

Framtidsvon er noko vi alle treng, men eg trur vi må vere svært medvitne kva verdiar vi knyter henne til. Evig ungdom har til dømes synt seg som eit svært deprimerande alternativ i lengda.

Vi som er oppvaksne siste 60 åra i Noreg har opplevd ein jamn velstandsvekst og har i stor knytt forventningane våre til auka forbruk. Og vi har fått som forventa. Hittil.

Ser vi derimot dei fysiske realitetane i augene, skal ein ikkje være meir enn normalt pessimistisk for å innsjå at dette ikkje kan halde fram i all framtid.

Skal vi behalde framtidsvona vår, utan å lure oss sjølve, må vi altså knyte henne til andre og meir varige verdiar enn dei som vert målte i Forventningsindikatoren.

Neste Forventningsindikator vert offentleggjord 12 september. Lenke finn du her: Trykk

Gamletaarupen og bakskåren

Det var det. No skal han pensjonerast, gamletaarupen. Eg trur ikkje på eit liv etter kontaineren for forhaustarar, eg veit alt for mykje om rust til det. Men hadde eg gjord det, hadde eg ynskt han eit lukkeleg liv på dei evige slåtteteigane der graset alltid er i byrjande skyting, og der blauthol, opne avskjeringsgrøfter og bakskårar ikkje finst.

Googlar du "bakskåre", får du ingen treff (inntil vidare). Kan hende er det eit ukjent omgrep for deg og, så lat meg forklare litt: Ein forhaustar heng på sida av traktoren og når ein haustar graset frå utkanten av jordet og innover mot sentrum, vil det stå att eit par meter med uslege og nedkøyrt gras langs ytterkantane når ein er ferdig. Då må ein snu og køyre andre vegen for å få med seg bakskåren. Dette er tidkrevande og kronglete, men heilt nødvendig dersom ikkje gråor, bjørk og lønn skal ta overhend. Eg fann i førre veke 40 cm høge ospeskot i enga, berre 6 veker etter førsteslåtten. Det skulle seie noko om tidsperspektivet.

Dersom ein gjorde ein økonomisk analyse, ville ein truleg kome fram til at det er heilt forkasteleg å bruke tid på å slå bakskåren. Tidsforbruket pr. lass kan verte 2-3 gonger det normale. Men når vårknipa kjem, er alle sauetugger like kjærkomne og ingen spør kvar graset kjem frå. Hovudsaka er at foret varer til beiteslepp.

Slik sett er nok jordbruket i Noreg ein bakskåre samanlikna med slettene i Brasil og Dakotabakkane, men konsekvensane av å forsøme bakskåren er dei same uansett.

På tide å få inn klesvasken

Skal seie dei var heldige med veret, arrangørane av "Saudehornet rett opp". Dette biletet er teke frå Nivane dagen etter....

Ser du nøye i framgrunnen, kan du sjå restane av rasførebyggingane som vart sett opp etter rasvinteren 1968. Slik har det lege i over 30 år. Det er vel kanskje på tide å rydde opp?

Kvitbalanse

Eg gjekk ein tur innover gamlevegen med hunden her ein kveld. Eg hadde med meg det nye kameraet til dotter mi, tenkte det kunne være nyttig å lære seg det aller mest grunnleggande. Så eg tok nokre bilete i hytt og vær for å sjå korleis dei ulike innstillingane fungerte. Eit av resultata ser du nedanfor. Ikkje særleg imponerande. Hasselneter på dette stadiet er kvite, det veit då alle.

Så eg gjekk heim, kopla kameraet til datamaskinen, starta opp Microsoft Picture Manager og fortalde datamaskinen det vi alle veit, at hasselnetene skulle være kvite. Då vart resultatet slik. Mykje tøffare, men ikkje særleg meir tru mot naturen.


Dette fekk meg til å tenke litt, eller rettare sagt,ganske mykje. Aviser, radio, TV og ikkje minst internett er fulle av debattar og krangel om alt frå Midtausten til gitarstrengane til Ry Cooder. Utbytet av debattene er i dei fleste tilfelle avgrensa til eventuell underhalningsverdi. Sjølvsagt kan dette være artig, men dersom målet er å verte samde, eller skape større forstång og respekt, trur eg at ein i utgangspunktet må verte samde om kva som er kvitt og svart. Eller i alle høve være samde om at ein er usamde.

Om det å bruke linjal.....

Det er strålande ver i dag. Sola steig opp over Kyrkjetinden klokka halv sju med utsikter til ei uhindra reise over himmelen mot Blåfjellet i nordvest. I føredags var veret nokonlunde, i går var det betre og i dag, fantastisk. Burde eg då, som ein konsekvens, ha sendt regnkleda mine med bosbilen som var her og tømde dunken for nokre minutt sidan ? Skulle eg handle i samsvar med den linjalbaserte verprognosen nedanfor, har eg forsømt meg. Eg burde ha samla alle varme, vind- og regntette kleda mine og køyrt ein tur bort på VØR. Eg trur eg har nokre kilo att av den avgiftsfrie kvoten min.


Men einkvar som har opplevd sunnmørssommaren veit av erfaring at eg kan halde meg fullstendig i ro og at denne forma for vermelding er fullstendig ubrukeleg.

Kvifor godtek vi då glatt at like greinalause metoder vert nytta i andre samanhengar ? Svært ofte vert all skepsis mot "same procedure as every year, James" møtt med at det å ikkje fylgje med på utviklinga vil være å "gå baklengs inn i framtida".

Veit du kva det vil seie å "gå Brandalskokk" ? Truleg ikkje. Eg har det frå bestefar min. Han var i si tid på ishavet og på ein av turane hadde dei med ein kokk frå Brandal. På veg ned frå utsiktstønna i masta, nekta han å gå baklengs. Har du nokon gong klatra i stige, skjønar du kva eg meiner. Av og til vert det heilt feil å gå rettvendt.

No har det forsyne meg samla seg ei sky over Storetinden. Ikkje i samsvar med prognosen. Vi får vone sola går klar.

Effektivitet og brøkregning

Kva vil det eigentleg seie å være effektiv ? Det burde vi helst ha klart for oss alle saman, sidan vi lever i ei tid der det å være effektiv nærmast er synonymt med det å ha livets rett.

Det er i grunnen utruleg enkelt å lage seg eit tal for effektivitet berre vi er fortrulege med heilt elementær brøkregning. Vi set berre opp ein brøk der det vi ynskjer (eller har) vert teljar og innsatsen vi må gjere for å få det slik, vert nemnaren.

Eit lite døme:

Har du ein elektrisk motor som yter 600 Watt men dreg 1000 Watt gjennom straummålaren din, får du brøken 600 Watt/1000 Watt. Dette gjev verknadsgraden 0,6, noko som er heller dårleg og i lengda vil det truleg løne seg å skifte ut motoren.

Dette ser veldig tilforlateleg ut og det er det som er det grunnleggande problemet. Det er så lett å få fram eit truverdig, matematisk korrekt og tilsynelatande uangripeleg tal for effektivitet, samstundes som det altfor sjeldan vert stilt spørsmål til korleis reknestykket er oppbygd.





Tenk deg eit avisbod som kvar dag deler ut 100 aviser i løpet av 1 time. Eg har aldri vore avisbod og veit ikkje om dette er eit realistisk eksempel eller ikkje, men kan likevel enkelt hoste opp eit tal for effektiviteten. Om dette er sommarstid eller i snøkave på ubrøytte vintervegar, om han har redda ein katt ned frå eit tre eller hjelpt ein uheldig sjåfør med å skubbe bilen or ei snøfonn i løpet av denne timen, har sjølvsagt ingenting i dette reknestykket å gjere. Eller er det så sikkert?

For det er berre det, at motoren frå eksempelet mitt står i eit rom som skal oppvarmast likevel og 350 av dei fordufta og dyrebare Watta vert omforma til varme som strøymer ut i romet. Då vert brått verknadsgraden 0,95 og det vil være heller råflott å investere i ein ny dersom motoren elles held mål.

Eg trur eg satsar på ein renessanse for brøkrekninga og det å ha fleire tankar i hovudet på ein gong.